zamknij
Ważne: nasze serwisy wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies do celów statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do potrzeb użytkowników. Pliki te mogą być także umieszczane przez współpracujące z nami firmy zewnętrzne. W przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one przechowywane w pamięci urządzenia. Więcej informacji w Polityce prywatności
 
 
Historia gdyńskiej komunikacji miejskiej
1927-1938

Początki komunikacji miejskiej w Gdyni sięgają lat 1927/28, kiedy to prywatna firma Wł. Szandrach i Czarnowski uruchomiła połączenie autobusowe z Oksywiem, a następnie rozszerzyła swą działalność w oparciu o uzyskaną od Senatu Wolnego Miasta Gdańska koncesję na otwarcie linii autobusowej Gdynia - Sopot.

Koncesję uzyskano na okres trzech lat licząc od 3 września 1928 r., przedłużając ją następnie na okres dalszych dwóch lat, tj. do 14 czerwca 1933. Na liniach oksywskiej i sopockiej, firma Szandrach i Czarnowski eksploatowała z newielką jednak częstotliwością autobusy marek Komnick, Opel i Chevrolet, w późniejszym okresie również - Büssing. Wozy te malowano na kolor kości słoniowej. Przystankiem początkowym był Plac Kaszubski.

Autobusy marki Brockway z napisem

Autobusy marki Brockway z napisem "TKA w Polsce", linii Chylonia - Dworzec - Molo Pasażerskie, na przystanku przy Skwerze Kościuszki

W trosce o rozwój miasta i mając na względzie konieczność powiązania dzielnic peryferyjnych ze śródmieściem i portem, ówczesny magistrat miasta Gdyni rozpoczął starania o utworzenie miejskiej komunikacji autobusowej. W wyniku zabiegów miasta i w oparciu o ofertę złożoną Ministerstwu Przemysłu i Handlu przez Towarzystwo Komunikacji Automobilowej w Polsce z siedzibą w Poznaniu, utworzono spółkę akcyjną z ograniczoną odpowiedzialnością, która zapewniała miastu 50% udziału. 

W tymże 1929 r., we wrześniu, TKA uruchomiło komunikację autobusową na terenie Gdyni, w pierwszym rzędzie połączenie z Oksywiem. Wprowadzono autobusy marki Renault skierowane tu z Poznańskich Kolei Elektrycznych (ówczesne poznańskie MPK) oraz wozy Brockway z oznakowaniem "TKA w Polsce".

Od 1 stycznia 1930 r. nowo powstałe przedsiębiorstwo występuje już jako Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne w Gdyni. Wozy malowano w kolorach kość słoniowa (góra) i czerwień (dół). Władzami przedsiębiorstwa były Rada Nadzorcza i Zarząd. Prezesem Rady został mec. Ewert Krzemieniecki, członkami  z ramienia TKA - b. wojewoda dr Wachowiak i inż. Konstanty Massalski; z ramienia magistratu - radca Łobocki i mec. Roszczynialski. Zarząd sprawował dyrektor inż. Jakub Goldhar.

Załoga Miejskiego Towarzystwa Komunikacyjnego w 1930 roku

Załoga Miejskiego Towarzystwa Komunikacyjnego w 1930 roku

Uruchomiono trzy linie autobusowe: 
Nr 1 Dworzec PKP - Oksywie
Nr 2 Port - Dworzec PKP - Oksywie
Nr 3 Gdynia - Orłowo - Sopot

Tabor przedsiębiorstwa składał się z 10 autobusów, które garażowały przy ul. Gdańskiej 29 (obecnie róg al. Zwycięstwa i Harcerskiej). Tam też mieściły się warsztaty naprawcze, magazyn, stacja paliw oraz biura zarządu. Stan zatrudnienia - ogółem 40 pracowników. 

Długość linii autobusowych wynosiła 36 km. Planowano częstotliwość kursowania co 10 min. W okresie letnim zamierzano uruchomić połączenie z Jastrzębią Górą przez Puck z planowaną częstotliwością cztery razy na dzień. Tytułem próby uruchomiono też połączenie od Dworca PKP do Domu Zdrojowego na Kamiennej Górze, obsługiwane przez mały autobus GMC. 

W pierwszych latach istnienia zarząd MTK wysunął projekt elektryfikacji, zamierzając (począwszy od linii Dworzec PKP - Oksywie) wprowadzić trolejbusy, jak to je wówczas określano: "tramwaje bez szyn, na oponach". Po przeprowadzeniu jednak szeregu konsultacji zrezygnowano z zamiaru, decydując się natomiast na zakup nowych, tańszych w eksploatacji autobusów z silnikami Diesla. Dla realizacji zamierzeń przedsiębiorstwo zaciągnęło pożyczkę w wysokości 1 mln franków szwajcarskich (wówczas odpowiednik 1 732 284 zł), zakupując w firmie szwajcarskiej Saurer 7 autobusów z silnikami wysokoprężnymi. 

Równolegle z uruchomioną komunikacją miejską (MTK) działała nadal na terenie miasta poprzednio wspomniana firma Wł. Szandrach i Czarnowski, obsługując tylko linię Gdynia - Sopot. Konkurencja obu przedsiębiorstw powodowała zatargi nawet o charakterze osobistym między personelem autobusów MTK a kierowcami firmy Szandrach. Pod zarzutem zabierania sobie wzajemnie pasażerów z przystanków dochodziło m.in. do wyścigów między przystankami, aby zabrać konkurentowi oczekujących pasażerów. 

Autobus marki Saurer linii Gdynia Port-Oksywie przed garażami MTK przy ul. Gdańskiej 29 (1931 r.)

Autobus marki Saurer linii Gdynia Port-Oksywie przed garażami MTK przy ul. Gdańskiej 29 (1931 r.)

W latach 1932-34 MTK przezywało trudny okres: pogorszył się znacznie stan taboru, a wyeksploatowane autobusy marki Brockway były w złym stanie technicznym. Gospodarka przedsiębiorstwa była zadłużona, brak było wyposażenia. W tej sytuacji groziło zajęcie majątku, przede wszystkim taboru, przez komornika na rzecz nie spłaconych należności firmy Saurer. 

W trudnej dla przedsiębiorstwa sytuacji odszedł dyrektor Goldhar a stanowisko to powierzono inż. Janowi Kaweckiemu. Jedną z pierwszych czynności nowego dyrektora było porozumienie z firmą Saurer, która w wyniku negocjacji zgodziła się na ograniczenie roszczeń i ratalną spłatę należności. W drodze administracyjnych rygorów i posunięć organizacyjno-technicznych zmniejszono koszty eksploatacyjne i poprawiono stan techniczny taboru. Oszczędna gospodarka i lepsze wyposażenie warsztatów umożliwiły poprawę wyników eksploatacyjnych. 

Uporządkowano również w tym okresie sprawy formalno-prawne, związane z wyzbyciem się przez TKA udziałów w spółce. Korzystając z zaufania banków dla nowego kierownictwa i usprawnionej gospodarki przedsiębiorstwa, MTK wykupiło te udziały, co nie było wprawdzie z punktu formalnego w porządku, ale w ten sposób stało się ono w 100% własnością miasta Gdyni. Wartość przejętych od TKA udziałów wynosiła 350 000 zł. 

W 1935 r. MTK wykupiło majątek firmy Szandrach i Czarnowski, przejmując tabor (3 autobusy marki Komnick oraz Büssing), eliminując tym samym konkurencję. Duży wkład pracy w uporządkowanie spraw związanych z komunikacją miejską - oprócz dyr. inż. Jana Kaweckiego - włożył wicekomisarz Rządu, inż. Włodzimierz Szaniawski. 

Minister Eugeniusz Kwiatkowski z wizytš w garażach MTK; pierwszy od lewej - dyrektor MTK inż. Jakub Goldhart (?)

Minister Eugeniusz Kwiatkowski z wizytą w garażach MTK; pierwszy od lewej - dyrektor MTK inż. Jakub Goldhart 

W 1934 r. Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne obsługiwało następujące linie autobusowe: 

Nr 1 Komisariat Rządu - Oksywie
Nr 2 Komisariat Rządu - Chylonia
Nr 3 Plac Kaszubski - Orłowo - Sopot
Nr 4 Plac Kaszubski - Grabówek
Nr 5 Komisariat Rządu - Grabówek
Nr 6 Plac Kaszubski - Port Handlowy - Dworzec PKP
Nr 7 Plac Kaszubski - Witomino

W okresie letnim uruchamiano linię Gdynia - Władysławowo - Jastrzębia Góra - Karwia. 

W latach następnych komunikacja miejska w Gdyni wyraźnie się rozwinęła, wzrosła ilość linii autobusowych i ich długość, zwiększyła się częstotliwość kursowania. 

Poszczególne linie znacznie różniły się pod względem rentowności. Najbardziej opłacalna była linia sopocka (114 541 zł zysku). Liniami deficytowymi były: Plac Kaszubski - Port Handlowy - Dworzec PKP oraz plac Kaszubski - Witomino.

Ceny biletów za przejazdy środkami MTK były stosunkowo wysokie i wahały się w granicach 0,20 - 1,50 zł, w zależności od długości linii. Przykładowo w 1930 r. cena biletu do Oksywia wynosiła 0,80 zł, do Obłuża - 0,60 zł, do Orłowa - 0,80 zł i do Sopotu - 1,50 zł. 

Od 1 stycznia 1934 r. wprowadzono nową taryfę opłat, gdzie podstawą był podział na strefy (jak wówczas określano - sekcje), a ceny biletów kształtowały się w zależności od liczby stref:

Ceny biletów jednorazowych
na odcinku 1 sekcji  - 0,15 zł
2             0,20 zł
3             0,30 zł
4             0,40 zł
5             0,50 zł
6             0,60 zł
7             0,65 zł
8             0,70 zł
9             0,75 zł
10             0,80 zł


Długość jednej strefy (sekcji) wynosiła ok. 1 000 m. W godzinach rannych (do 8.30) oraz popułudniowych, od 15.00 do 16.00 wszyscy bez ograniczeń mogli korzystać z biletów ulgowych w postaci bloczków 10-przejazdowych. Ponadto sprzedawane były bilety miesięczne na okaziciela w cenie 60 zł oraz imienne w cenie 40 zł, ważne również na wszystkich trasach. Bilet szkolny kosztował 5,00-6,00 zł w zależności od linii.

Zmiana taryfy, poprawa stanu technicznego autobusów oraz ograniczenie wydatków pozwoliły na uzyskanie już w 1934 r. zysku w wysokości 207 076 zł. Po uwzględnieniu amortyzacji, czysty zysk MTK wyniósł 28 153 zł, co miało istotne znaczenie wobec pernamentnych strat w latach 1931-1933, wynoszących średnio rocznie 108 000 zł. 

W 1938 r. wpływy z 1 wozo/km wynosiły 0,99 zł, przy koszcie własnym 0,63 zł. Jak wynika z danych statystycznych, w 1938 r. koszty własne były najniższe od początku istnienia MTK; wyniosły one 1 089 229 zł przy wpływach 1 702 065 zł. dając zysk w kwocie 612 736 zł. 

W 1938 r. tabor przedsiębiorstwa składał się z 31autobusów różnych typów:

7 autobusów GMC typ T-43
7 autobusów GMC typ T-33 (w tym 1 z silnikiem Diesla) 
7 autobusów GMC typ T-33 H
4 autobusów Saurer typ 3 BLD
4 autobusów Saurer typ 4 BLD
2 autobusów Bussing
oraz 1 podwozie GMC typ F-23 do skarosowania. 

W 1938 r. przystąpiono do budowy własnej, nowoczesnej zajezdni  autobusowej, zakupując od Towarzystwa Budowy Osiedli plac o powierzchni 20 000 m2 u zbiegu ulic Gdańskiej (al. Zwycięstwa) i Sportowej za kwotę 235 128 zł.

 

przygotowano na podstawie:
Maciej Gwiazda, Powstanie i Rozwój Komunikacji Miejskiej W Gdyni, Rocznik Gdyński Nr 4 i 5

  

Zaplanuj podróż
metropolitalna wyszukiwarka połączeń
Początek podróży
Koniec podróży
Data
Godz.
jak dojade
SZUKAJ
Rozkład jazdy
wszystkie linie są obsługiwane pojazdami niskopodłogowymi poza zabytkową 326

Trolejbusy
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
321
326
710
723
Autobusy
G
J
K
M
R
S
W
X
Z
4A
4F
84
85
86
87
102
103
104
105
109
114
119
121
125
128
133
134
137
140
141
144
145
146
147
150
152
153
159
160
163
165
170
171
172
173
177
180
181
182
185
187
190
191
192
193
194
196
197
198
203
204
209
244
252
265
282
287
288
309
365
383
700
740
759
760
770
N1
N10
N20
N30
N40
N65
N94
Zmiany w rozkładach

od 24/25 lipca: N10, N20, N30, N40
od 25 lipca: 20, 21, 24, 28, 29, 30, 4A, 4F, 102, 103, 105, 109, 125, 137, 140, 147, 150, 160, 172, 182, 190, 204, 326, 700, 723
 
Mapa


Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni, ul. Zakręt do Oksywia 10, 81-244 Gdynia
Infolinia 24h: 801 174 194, dla połączeń realizowanych z telefonów komórkowych: 48 695 174 194
Konto bankowe: PKO Bank Polski S.A. 30 1440 1026 0000 0000 0033 4715   NIP 586-10-51-214   REGON: 190606287